Stig B2

Verkefni 1: Perú

Velkomin í fyrstu kennslustundina þína á B2 stigi.

Á þessu stigi förum við minna í málfræði og meira í praktíska hluta tungumálsins og orðaforða.

Við skoðum ýmsar greinar, fréttir og fróðleik um allt milli himins og jarðar.

Erfið orð og orðtök verða tekin fyrir en gert er ráð fyrir að nemendur leiti sér upplýsinga um önnur orð sem þeir þekkja ekki enn t.d. með orðabókum á netinu.

Við mælum með því að endurtaka texta, lesa upphátt og svara spurningum fyrst munnlega til að þjálfa tal, sem annars er erfitt að gera í bókum og á vefsíðum. 

Við byrjum þessa kennslustund á að lesa grein af Wikipediu um Perú:

📖 Perú

Perú er land í vesturhluta Suður-Ameríku, með landamæri að Ekvador og Kólumbíu í norðri, Brasilíu í austri, Bólivíu í austri, suðaustri og suðri og Chile í suðri. Í vestri liggur landið að Kyrrahafinu.

Í Perú stóð Norte Chico-menningin, elsta fornmenning Ameríku, frá 30. öld f.Kr. til 18. aldar f.Kr. Þar var líka vagga Inkaveldisins þar til Francisco Pizarro lagði það undir Spán 1532 til 1536. Síðasti Inkaleiðtoginn, Túpac Amaru, var þó ekki drepinn fyrr en 1572. Spænska heimsveldið gerði Perú að varakonungsdæmi með Líma sem höfuðborg. Þaðan var öllum nýlendum Spánar í Suður-Ameríku stjórnað. Landið fékk sjálfstæði í kjölfar herfara José de San Martín og Simón Bolívar árið 1821. Um miðja 19. öld batnaði efnahagur landsins vegna útflutnings á gúanói en það gekk til þurrðar um 1870. Perú beið ósigur fyrir Chile í Kyrrahafsstríðinu 1879–1883. Eftir heimskreppuna 1930 skiptust borgaralegar stjórnir og herforingjastjórnir á að fara með völd. Eftir 1979 hefur lýðræði verið virkt en á sama tíma hafa staðið yfir hörð innanlandsátök vegna starfsemi eiturlyfjahringja og skæruliðasamtaka.

Íbúar Perú eru rúmlega þrjátíu milljónir og þar af búa tæplega þrjár milljónir í höfuðborginni, Líma. Spænska er opinbert tungumál landsins þótt frumbyggjamálin quechua og aymara njóti einnig opinberrar stöðu. Yfir 80% íbúa eru rómversk-kaþólskir. Um helmingur starfa er í þjónustugeiranum en helstu útflutningsvörur landsins eru málmar á borð við kopar, sink og gull, auk jarðolíu.

Lestu textann upphátt. Hlustaðu svo á hann hér 🎧 og fylgstu með.

📚 Orð og orðtök

vesturhluti kk = western part

landamæri kvk = a border

fornmenning kvk = an ancient culture

f.Kr. = before Christ (BC)

leggja undir sig = to conquer

Inkaleiðtogi kk = an Inca ruler

heimsveldi hk = an empire

varakonungsdæmi hk = a spare kingdom

nýlenda kvk = a colony

sjálfstæði hk = independance

í kjölfarið = in the wake of, as a result

herför kvk = a campaign

efnahagur kk = economy

útflutningur kk = export

að ganga til þurrðar = run out

bíða ósigur = to lose

heimskreppa kvk = global depression

borgaralegur = civil

herforingjastjórn = a military dictatorship

að fara með völd = to be in power

lýðræði hk = a democracy

að standa yfir = ongoing, current

innanlandsátök kvk = domestic conflicts

eiturlyfjahringur kk = a drug ring

skæruliðasamtök kvk = guerilla organization

rúmlega = roughly, just over

tæplega = roughly, just under

opinbert tungumál hk = national or official language

frumbyggjamál hk = language of the natives

þjónustugeiri kk = service sector

útflutningsvara kvk = export product

málmur kk = metal

jarðolía kvk = crude oil

Prófaðu að búa til þrjár setningar úr þremur orðanna hér fyrir ofan.

Hægt er að fá setningarnar metnar á langcorrect.

❓ Lesskilningur

Svaraðu spurningunum um textann. Ef þú getur er gott að svara munnlega fyrst og skrifa svo svarið niður.

  1. Hvar er Perú staðsett?
  2. Hvað var Norte Chico-menningin?
  3. Hver lagði Inkaveldið undir Spán?
  4. Hvenær fékk Perú sjálfstæði?
  5. Hvað olli efnahagsbreytingum á 19. öld?
  6. Hvaða vandamál hafa verið í landinu?

Sjá svör neðst á síðunni.

🧠 Málfræði

Þátíð (past tense)

Dæmi úr textanum:

  • Perú fékk sjálfstæði árið 1821.
  • Efnahagur landsins batnaði.
  • Perú beið ósigur.

Æfing:
Breyttu í þátíð:

  1. Í Perú stendur Norte Chico-menningin.
  2. Þaðan er öllum nýlendum Spánar stjórnað.
  3. Íbúar Perú eru rúmlega 30 milljónir.
  4. Helstu útflutningsvörur landsins eru málmar.

Svör eru neðst á síðunni.

🗣️ Tal og tjáning

Svaraðu upphátt og ef þú vilt meiri æfingu getur þú skrifað svörin niður líka.

  • Hvað veistu um Perú?
  • Hefur þú áhuga á að ferðast þangað?
  • Hvaða land finnst þér áhugavert? Af hverju?

 

Hægt er að fá skrifleg svör metin á langcorrect.

Talæfing ⏱️

Talaðu í 1 mínútu um:
Land sem þú þekkir

Reyndu að nota:

  • vegna þess að
  • þó að
  • hins vegar

Vel gert! 

Svör

Lesskilningur

  1. Perú er í vesturhluta Suður-Ameríku.
  2. Norte Chico-menningin er elsta formenning Ameríku.
  3. Francisco Pizarro lagði Inkaveldið undir Spán.
  4. Perú fékk sjálfstæði árið 1821.
  5. Útflutningur á gúanói bætti efnahag landsins um miðja 19. öld.
  6. Það hafa verið innanlandsátök vegna starfsemi eiturlyfjahringja og skæruliðasamtaka.

 

Málfræði

  1. Í Perú stóð Norte Chico-menningin.
  2. Þaðan var öllum nýlendum Spánar stjórnað.
  3. Íbúar Perú voru rúmlega 30 milljónir.
  4. Helstu útflutningsvörur landsins voru málmar.
Næsta verkefni>